Słońce jest prawdopodobnie najczęściej fotografowanym obiektem na świecie, a mimo to jednym z najtrudniejszych do uchwycenia. Naciskamy spust migawki, patrząc na płonące wschody słońca, a otrzymujemy prześwietlone zdjęcie bez szczegółów, z całkowicie wypalonym niebem. Rozczarowanie często dorównuje oczekiwaniom.
Fotografowanie słońca wymaga jednak pewnej metody. Odpowiednich ustawień, odpowiedniego sprzętu, a przede wszystkim dobrego zrozumienia tego, jak światło oddziałuje na matrycę lub kliszę. Bez tych ważnych podstaw nawet najpiękniejszy zachód słońca może dać rozczarowujące zdjęcie.
Warto jednak wiedzieć, że najczęstsze błędy są również najłatwiejsze do uniknięcia. Często wystarczy kilka poprawek, aby przekształcić zwyczajne zdjęcie w kadr, który naprawdę oddaje to, co widzieliście. Oto jak to osiągnąć.
Co należy wiedzieć przed fotografowaniem słońca
Zanim omówimy ustawienia lub kompozycję, pojawia się pytanie, które regularnie powraca wśród osób rozpoczynających przygodę z fotografią słoneczną. Czy można skierować obiektyw bezpośrednio na słońce, a jeśli tak, to jakie środki ostrożności należy podjąć? Odpowiedź na to pytanie determinuje wszystko inne, zarówno bezpieczeństwo sprzętu, jak i jakość zdjęć.
Czy można zrobić zdjęcie słońca bez filtra?
Tak, można, ale nie w każdej sytuacji i nie bez potencjalnych konsekwencji.
Fotografowanie słońca bez filtra jest możliwe, gdy znajduje się ono nisko nad horyzontem, o wschodzie lub zachodzie słońca. W tych konkretnych momentach atmosfera naturalnie pełni rolę filtra, rozpraszając i tłumiąc światło. Intensywność światła zostanie wystarczająco zmniejszona, aby matryca mogła sobie z nim poradzić bez uszkodzeń, pod warunkiem pracy z odpowiednimi ustawieniami. Właśnie w takich warunkach powstają najudane zdjęcia słońca.
Z drugiej strony, jeśli skierujesz obiektyw w stronę słońca w środku dnia bez żadnej ochrony, będzie to zupełnie inna historia. Intensywność światła jest wtedy tak wysoka, że może nieodwracalnie uszkodzić matrycę Twojego aparatu cyfrowego, dosłownie wypalając niektóre piksele. W przypadku aparatu analogowego to klisza ponosi tego konsekwencje. W obu przypadkach uzyskany obraz będzie prześwietlony i ostatecznie bezużyteczny.
Istnieje również ryzyko dla oczu. Patrzenie bezpośrednio na słońce przez wizjer optyczny aparatu, nawet przez chwilę, może spowodować poważne uszkodzenia siatkówki. W aparatach wyposażonych w wizjer elektroniczny lub ekran LCD ryzyko dla wzroku jest mniejsze, ale zagrożenie dla matrycy pozostaje takie samo.
Praktyczna zasada, o której należy pamiętać, jest stosunkowo prosta. Bez filtra fotografujemy słońce tylko wtedy, gdy znajduje się ono blisko horyzontu, i starannie unikamy bezpośredniej ekspozycji w środku dnia.
Jaki filtr wybrać do fotografowania słońca?
Gdy chcemy fotografować słońce o porach dnia, kiedy jego światło jest zbyt intensywne, by uchwycić je bez ochrony, filtry stają się naprawdę niezbędne. Pozwalają one zmniejszyć ilość światła docierającego do matrycy, zachowując jednocześnie jakość i ostrość obrazu.
Filtr neutralny, powszechnie nazywany filtrem ND, jest najczęściej stosowany w fotografii słonecznej. Równomiernie redukuje światło bez zmiany kolorów sceny. Występuje w różnych gęstościach, wyrażonych w liczbie stopni. Filtr ND3 redukuje światło o 3 stopnie, a ND10 o 10 stopni. Do fotografowania słońca w środku dnia przy zachowaniu szczegółów na niebie i otaczających chmurach zazwyczaj zaleca się silny filtr ND, między ND8 a ND16.
Filtr polaryzacyjny może być kolejnym rozwiązaniem, zwłaszcza w przypadku słonecznych krajobrazów. Redukuje on odbicia, wzmacnia błękit nieba i poprawia ogólną nasycenie obrazu. Jego efekt jest widoczny gołym okiem podczas obracania filtra przed obiektywem, co pozwala na precyzyjne dostosowanie intensywności pożądanego efektu.
W naprawdę ekstremalnych sytuacjach, takich jak fotografowanie zaćmień Słońca lub obserwacje tarczy słonecznej, istnieją specjalne filtry słoneczne, które blokują prawie całe światło i promieniowanie. Filtry te są przeznaczone do bardzo specyficznych zastosowań i nie mają zastosowania w klasycznej fotografii krajobrazowej.
Na koniec weź pod uwagę ostatnią praktyczną radę. Niezależnie od wybranego filtra, przed wykonaniem zdjęcia sprawdź, czy jest on prawidłowo zamocowany na obiektywie. Źle przykręcony lub źle ustawiony filtr może się przesunąć w nieodpowiednim momencie i przepuścić niepożądaną ilość światła.
Jak fotografować słońce: ustawienia i techniki
Po rozwiązaniu kwestii bezpieczeństwa i filtrów nadchodzi czas na poważniejsze sprawy. Ustawienia aparatu mają decydujący wpływ na jakość końcowego zdjęcia. W pełnym słońcu światła jest dużo, czasem nawet za dużo, i każdy parametr trzeba precyzyjnie dopasować, żeby zdjęcia nie były prześwietlone lub płaskie. Oto jak podejść do dwóch najważniejszych ustawień.
Jakie ISO w pełnym słońcu?
ISO to jeden z trzech podstawowych parametrów ekspozycji, obok przysłony i czasu naświetlania. Określa on czułość matrycy na światło. Im wyższe ISO, tym matryca jest bardziej czuła, ale tym większy jest poziom szumu cyfrowego na zdjęciu.
W pełnym słońcu światło naturalne jest już bardzo obfite. Zwiększanie ISO w takich warunkach nie ma więc sensu i spowoduje jedynie pojawienie się niepożądanego ziarna na zdjęciach. Ogólną zasadą jest utrzymywanie jak najniższej wartości, najlepiej 100 ISO, a czasami 200 w zależności od aparatu. Przy tych wartościach matryca generuje czyste, dobrze zdefiniowane pliki o optymalnym zakresie dynamicznym.
Jest to zresztą tak zwana zasada Sunny 16, prosta metoda odziedziczona po erze fotografii analogowej. Wyjaśnia ona, że w pełnym słońcu, przy przysłonie f/16, czas otwarcia migawki powinien być równy odwrotności zastosowanej czułości ISO. Przy czułości ISO 100 pracujemy więc z czasem naświetlania 1/100 sekundy lub 1/125 sekundy w aparatach cyfrowych, które nie mają dokładnie tego stopnia. Zasada ta stanowi niezawodny punkt wyjścia, który następnie dostosowujemy do danej sceny.
Dla osób fotografujących na kliszy ta sama zasada ma zastosowanie. Klisza o czułości 100 ISO jest idealna do sesji w pełnym świetle. Zapewnia drobne ziarno i bogate kolory, które doskonale sprawdzają się w warunkach silnego nasłonecznienia.
Jak fotografować słońce bez prześwietlenia zdjęcia?
Prześwietlenie jest bez wątpienia najczęstszym błędem popełnianym podczas kierowania aparatu w stronę słońca lub w jego kierunku. Niebo staje się białe, chmury znikają, a szczegóły, które chciałeś uchwycić, całkowicie się zacierają. Kilka poprawek pozwala uniknąć tego rozczarowującego efektu.
Pierwszym odruchem jest przełączenie się na tryb ręczny. W trybie automatycznym aparat oblicza ekspozycję na podstawie całej sceny i ma tendencję do prześwietlania, gdy tylko słońce znajdzie się w kadrze. W trybie ręcznym zachowujesz pełną kontrolę nad każdym parametrem i możesz precyzyjnie dostosować ustawienia w zależności od tego, co chcesz podkreślić.
Kolejną interesującą techniką jest blokada ekspozycji. Polega ona na zmierzeniu światła w konkretnym obszarze obrazu, na przykład na niebie wokół słońca, a następnie zablokowaniu tej wartości przed zmianą kadru. W większości aparatów funkcja ta jest dostępna za pomocą przycisku AE-L.
Pamiętaj również o korekcji ekspozycji. Zmniejszając ekspozycję o jeden do dwóch stopni w stosunku do wartości proponowanej przez aparat, odzyskujesz szczegóły w najjaśniejszych obszarach. Nie powoduje to jednak nadmiernego niedoświetlenia obszarów cieni.
Fotografowanie w formacie RAW, jeśli pozwala na to Twój aparat, zapewnia znaczną swobodę podczas obróbki zdjęć. W przeciwieństwie do formatu JPEG, plik RAW zachowuje wszystkie informacje zarejestrowane przez matrycę, w tym w jasnych obszarach. Dzięki temu podczas obróbki można odzyskać szczegóły z lekko prześwietlonego nieba, co byłoby niemożliwe w przypadku pliku skompresowanego.
Wykorzystaj światło słoneczne, od wschodu do zachodu
Jak wiadomo, światło słoneczne zmienia się z godziny na godzinę. Od wschodu, przez południe, aż po zachód słońca – mamy do dyspozycji trzy radykalnie różne nastroje. Każdy z nich ma swoje ograniczenia i możliwości. Umiejętność ich wykorzystania zwiększa szanse na powrót z wyjątkowymi zdjęciami.
Jakie są najlepsze ustawienia do robienia zdjęć wschodów słońca?
Wschód słońca to bez wątpienia najbardziej obfity moment dla tych, którzy są gotowi wstać wcześnie. Światło jest wtedy delikatne, a kolory ciepłe i zmienne. Atmosfera często wypełniona jest lekką mgłą, która dodaje zdjęciom głębi. Warunki zmieniają się jednak szybko, czasem w ciągu zaledwie kilku minut, co wymaga gotowości jeszcze przed pojawieniem się słońca na horyzoncie.
Przygotowania zaczynają się dzień wcześniej. Wybierz miejsce do robienia zdjęć, sprawdź dokładną godzinę wschodu słońca i bądź na miejscu co najmniej dwadzieścia minut wcześniej. Po przybyciu światło jest jeszcze słabe. Będziesz musiał pracować z nieco wyższą czułością ISO niż w środku dnia, między 400 a 800 w zależności od aparatu, aby zrekompensować ten brak światła bez nadmiernego wydłużania czasu naświetlania.
Idealna przysłona to zazwyczaj wartość między f/8 a f/11. Zapewnia ona dobrą ostrość na całej scenie, a jednocześnie, gdy słońce pojawia się na horyzoncie, tworzy charakterystyczny efekt gwiazdek na tarczy słonecznej. Im mniejsza przysłona, tym efekt ten jest bardziej wyraźny.
Czas naświetlania dostosowuje się w zależności od tego, co chcesz uchwycić. Aby zatrzymać chmury i kolory nieba w ich aktualnym stanie, odpowiedni jest krótki czas naświetlania. Aby uzyskać delikatne rozmycie ruchu na wodzie lub trawie, dłuższy czas naświetlania z statywem nada całości większą miękkość.
Ostatnia rzecz, którą warto wiedzieć o balansie bieli. Ręczne ustawienie balansu bieli na „pochmurny” lub „cień” o wschodzie słońca wzmacnia pomarańczowe i różowe odcienie, które stanowią o pięknie tych chwil. W trybie automatycznym aparat ma tendencję do neutralizowania tych ciepłych tonów, co znacznie osłabia efekt końcowy.
Jak najlepiej wykorzystać słońce w ciągu dnia i o zachodzie słońca?
Słońce w środku dnia jest często postrzegane przez fotografów jako wyzwanie i nie bez powodu. Jego światło jest ostre, pada z zenitu i tworzy głębokie cienie, które mogą sprawić, że portrety będą wyglądały surowo, a krajobrazy płasko. Jednak to światło ma swoje zastosowania, pod warunkiem, że umie się z nim pracować.
W przypadku bardzo graficznych krajobrazów, architektury lub scen miejskich światło południowe tworzy silne kontrasty i ostre cienie, które podkreślają objętość i geometrię. Praca z zamkniętą przysłoną, między f/11 a f/16, oraz niską czułością ISO na poziomie 100 pozwoli zachować wszystkie szczegóły w oświetlonych obszarach. Prześwietlenie pozostaje głównym zagrożeniem, na które należy uważać, zwłaszcza jeśli niebo jest bezchmurne i bardzo jasne.
Zachód słońca jest, podobnie jak wschód, ulubioną porą dnia dla zdecydowanej większości fotografów, jak już wspomniano. Warunki są często bardziej sprzyjające niż rano, światło padające pod niskim kątem tworzy wspaniałe objętości, a kolory mogą zmieniać się od złocistych do głębokiej czerwieni w ciągu kilkudziesięciu minut.
Podstawowe ustawienia są zbliżone do tych stosowanych podczas wschodu słońca. Pracuje się z przysłoną między f/8 a f/11, niską czułością ISO, o ile pozwala na to światło, i stopniowo zwiększa czułość w miarę jak słońce schodzi poniżej horyzontu. Zmierzch następujący bezpośrednio po zachodzie słońca, który fotografowie nazywają „niebieską godziną”, oferuje niebieskie i rozproszone światło, szczególnie korzystne dla krajobrazów i scen miejskich.
Fotografowanie słońca to przede wszystkim nauka opanowania światła
Słońce jest kapryśnym źródłem światła. Oślepia, niszczy matryce, prześwietla zdjęcia i znika za chmurami w momencie, kiedy najmniej się tego spodziewamy. Ale to właśnie sprawia, że jest ono tak fascynującym i inspirującym tematem dla każdego fotografa, który chce się rozwijać.
Podstawy są w sumie dość proste do zapamiętania. Chroni się sprzęt odpowiednimi filtrami, pracuje się z niskimi wartościami ISO, przechodzi się w tryb ręczny, aby zachować kontrolę, i starannie wybiera porę dnia. Wschód i zachód słońca pozostają najbardziej hojne momenty, kiedy światło zmienia się w ciągu kilku minut i każde naciśnięcie spustu migawki może dać coś wyjątkowego.
Reszta przychodzi wraz z praktyką. Im częściej będziesz wychodzić z aparatem, tym lepiej rozwiniesz instynktowne wyczucie światła i jego zmian. Będziesz lepiej przewidywać warunki, szybciej reagować na zmiany, a ustawienia staną się stopniowo odruchem.
Słońce będzie tam jutro rano. Pytanie brzmi: czy będziesz gotowy, by je powitać ?
Dodaj komentarz